• چهارشنبه ۱۱ مهر ماه، ۱۳۹۷ - ۰۹:۲۱
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 977-1790-5
  • خبرنگار : 911201
  • منبع خبر : گزارش

در نشست تخصصی مطالعه کاربردی پدیده‌ی خودکشی عنوان شد:

تقلیل عوامل خودکشی به ویژگی‌های فردی پاک کردن صورت مسأله است

در نشست تخصصی مطالعه کاربردی پدیده‌ی خودکشی (علل ، راهکارها و اقدامات) عنوان شد:  یافته‌های کیفی مطالعه ما نشان می دهد که تحت تاثیر نا امنی های موجود- گسترش بیکاری، فقر- پارتی بازی و فساد-  همبستگی –  و حمایت اجتماعی در جامعه  دچار فرسایش شده است.
به گزارش ایسنا، منطقه ایلام، در این نشست تخصصی که با همکاری استانداری ایلام، دانشگاه ایلام، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، واحد استانی شبکه ملی جامعه و دانشگاه و دفتر دانشگاهی انجمن جامعه‌شناسی ایران در دانشگاه ایلام برگزار شد، دکتر«کورش سایه‌میری» معاون پژوهشی دانشکده پزشکی و مدیرگروه آمار زیستی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دکتر «امیدعلی باپیری» پژوهشگر و مدرس دانشگاه فرهنگیان ایلام، «دکتر فتح‌الله محمدیان» معاون پژوهشی مرکز تحقیقات آسیب‌های روانی و اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی ایلام و دکتر «علی ایار» عضو انجمن جامعه‌شناسی و استاد مدعو گروه علوم اجتماعی دانشگاه ایلام آخرین یافته‌های پژوهشی خود را ارائه کردند.
نگرانی عمومی از خودکشی در ایلام
«علی ایار»، پژوهشگر مسایل اجتماعی و مدرس مدعو گروه علوم اجتماعی دانشگاه ایلام، در این نشست اظهار کرد: خودکشی یکی از آسیب های اجتماعی است که سلامت  امنیت اجتماعی جامعه را  تهدید می کند. آمار و شواهد نشان می دهد که پس از جنگ و در سه دهه اخیر اقدام به خودکشی در استان ایلام  تا به امروز دارای سیر صعودی بوده است و در رتبه های اول  در کنار استان های کرمانشاه و لرستان قرار داریم  به عبارتی امروز خودکشی فراتر از یک دغدغه و دلمشغولی شخصی به عنوان یک مسأله اجتماعی مطرح است؛ منظور این است که خودکشی ایجاد نگرانی عمومی کرده است و مردم معتقدند  که برای پیشگیری از آن باید اقدامات عملیاتی انجام داد و این وضعیت با تعریف مسأله اجتماعی در جامعه شناسی تطابق دارد.
وی ادامه داد: در جامعه شناسی تحلیل مسایل اجتماعی از منظر شخصی و سرزنش کردن قربانی- فرد خودکش- یک خطا محسوب می شود، در تحلیل جامعه شناختی تمرکز بر شرایط و مختصات اجتماعی در تبیین پدیده های اجتماعی از جمله خودکشی است. یعنی باید دید که کدام شرایط اجتماعی میل به اقدام به خودکشی را در افراد به وجود می آورند؟
اجتماعی بودن خودکشی اثبات شده است
این پژوهشگر مسائل اجتماعی با طرح این سوال که چگونه  جامعه شناسان و صاحبنظران موضوع خودکشی را با مختصات و ویژگی های اجتماعی  ارتباط می دهند؟ گفت: اولین کار دقیق و منظم در این خصوص امیل دورکهایم انجام داد،  وی در کتاب خودکشی به صراحت پس از تعریف مشخص از خودکشی به رد دلایل اقلیمی، وراثتی، روانی و... خودکشی پرداخت و با پذیرش قاعده همسانی علت و معلول، با اثبات  اجتماعی بودن پدیده خودکشی به دنبال یافتن علت های اجتماعی برای تبیین خودکشی  بود وی خودکشی را بیشتر با مفهوم همبستگی اجتماعی تبیین و تحلیل کرد.  جامعه شناس بعد هم مثل هالبواکس، ژیرارد و.. با پذیرش منطق کلی دورکیم مسأله خودکشی را در ارتباط با مختصات و ویژگی های جامعه شناسی تبیین نمودند.
برای تبیین خودکشی در استان ایلام بر شرایط اجتماعی-اقتصادی  تمرکز کرد
ایار افزود: با بررسی گزاره های نظری این جامعه شناسان باید پذیرفت که برای تبیین خودکشی در استان ایلام باید بر شرایط اجتماعی-اقتصادی  تمرکز کرد و  پرسید مختصات وضعیت اجتماعی استان ما چیست؟  مناطق پر خطر خودکشی در کشور دارای چه مختصاتی هستند؟ پاسخ به چرایی خودکشی باید در شرایط اجتماعی جستجو نمود نه در ذهن و ضمیر افراد خودکش؟ در بحث امروز من تلاش می کنم که یافته های دو کار پژوهشی و میدانی در استان ایلام به خدمت شما ارائه کنم اولین مورد پژوهشی است که در سال 1391 به همت دفتر تحقیقات کاربردی ناجا با عنوان  بررسی رابطه امنیت اجتماعی و خودکشی انجام شد و دومی  مطالعه‌ای  کیفی که در سال 1396 با عنوان مطالعه کیفی خودکشی با حمایت دفتر اداره کل امور اجتماعی استانداری ایلام انجام داده ام. چون مفهوم کلیدی امنیت اجتماعی  است باید از آن یک تعریف ارائه دهیم.
این مدرس دانشگاه ادامه داد: اما امنیت اجتماعی به چه معنا ست؟« عبارت "سوسیال سکیوریتی" (social security) به نظر می‌رسد با " امنیت اجتماعی مترادف باشد، به عبارت دیگر، مراد از امنیت اجتماعی این است  که هر فرد ی در محل زندگی خود و اجتماع، احساس آرامش و آسایش کند  و با اطمینان خاطر و به دور از هرگونه نگرانی به  زندگی خود مشغول باشد. البته امنیت اجتماعی دارای دوبعد است یکی ذهنی که منظور برداشت مردم است حتی اگر با واقعیت هم منطبق نباشد چون مردم متأثر از این برداشت عمل می کند. دیگری بعد عینی امنیت اجتماعی که با نرخ آسیب های اجتماعی و جرائم اندازه گیری می شود.که در بحث حاضر ما بیشتر بر بعد ذهنی امنیت اجتماعی  تمرکز کرده ایم. و امنیت اجتماعی متفاوت از امنیت نظامی است منظور از امنیت اجتماعی در ابعاد امنیت شغلی، مالی، فرهنگی،  اخلاقی است.
این پژوهشگر مسائل اجتماعی ادامه داد: یافته های کمی و کیفی بنده با هم همسو و موید همدیگرند و یافته‌های بخش کمی موید این امرند که وضعیت امنیت اجتماعی  خصوصا در ابعاد امنیت اقتصادی چندان مطلوب نیست، مردم در سال 91 شدیدا احساس نا امنی اقتصادی خود را اظهار داشته و متأسفانه در سال 96 و97 نیز یافته های کیفی نشان می دهند که این احساس نا امنی عمیق تر شده است.  از جانب دیگر یافته های مطالعه کیفی نشان می دهند که مردم در ابعد سخت‌افزاری و نرم‌افزاری احساس ناامنی می‌کنند.
مگر می‌شود سیاست‌های کلان و تصمیم‌گیری‌های غلط و فساد‌های بزرگ مردم را اذیت نکند
ایار تصریح کرد: منظورم از بعد سخت‌افزاری اشاره افراد خودکش و جامعه مورد مطالعه به دو مولفه فقر و نابرابری است و در بعد نرم‌افزاری اشاره به تحول ارزش های اجتماعی اهمیت یافتن پول در زندگی، کم رنگ شدن ارزش های برادری و انسانی، فساد و پارتی بازی است  ، جامعه و افراد خودکش در تمام مصاحبه ها به صراحت به مقوله های فقر، بیکاری اشاره می کنند.
وی گفت: در متن یکی از مصاحبه‌ها با اجتماع محلی عین این عبارت وجود دارد" .. فاصله طبقاتی ما را کشت ،نابودمان کرد...". این یافته با یافته های پیمایش های ملی در مورد سنجش نگرش ایرانیان همسو است. دوستان این شرایط را ساده تصور نکنید، مگر می شود سیاست های کلان و تصمیم گیری های غلط و فساد های بزرگ  مردم را اذیت نکند، مگر می شود بیکاری و فقر ارتباطی با خودکشی و سایر آسیب های اجتماعی نداشته باشد؟
ارتباط اجتماعی مردم در حداقل  قرار گرفته است
این پژوهشگر مسائل اجتماعی ادامه داد: یافته های کمی نشان می دهد که تحت تاثیر نا امنی اقتصادی میزان همبستگی اجتماعی و حمایت های اجتماعی به شدت کاهش یافته است ارتباط اجتماعی مردم در حداقل خودش قرار گرفته است. در بخش کمی در سنجش میزان حمایت اجتماعی در بعد حمایت مالی یا ابزاری  اکثریت عقیده دارند در صورت نیاز به پول خرد کسی نیست که این پول خرد تا سقف 50 هزار تومان از وی قرض بگیرند. چه اتفاقی افتاده است در یک جامعه که ساختار قومی و عشیره ای دارد رقم بسیار بالایی از افراد خودکش و حتی اجتماع محلی عقیده دارند که اهل خانواده، خویشاوندان- دوستان و...- خیلی به درد دل هم گوش نمی‌دهند.
حمایت اجتماعی در جامعه  دچار فرسایش شده است
وی با بیان اینکه این وضعیت  فرم و محتوا زندگی اجتماعی را متحول و آسیب‌پذیر کرده است، ادامه داد: یافته های کیفی مطالعه ما نشان می دهد که تحت تاثیر نا امنی های موجود- گسترش بیکاری، فقر- پارتی بازی و فساد-  همبستگی –  و حمایت اجتماعی در جامعه  دچار فرسایش شده است. به عبارتی در فضای اجتماعی جامعه مورد مطالعه « زیست آسیب پذیر » شده است. چون اخلاق اجتماعی دچار فرسایش شده است ، روابط اجتماعی در جامعه مورد مطالعه قرین صداقت و اعتماد نیست بلکه فضای بدبینی و بهتان حاکم است من به قطعه ای از مصاحبه با دختر خانمی در فضایی روستایی اشاره می کنم «... هیچ سرگرمی نداریم، حتی خونه همسایه و عموی خودمان نمی ریم، به محض این بریم هزار وصله می چسبونن...» و یا اظهارت مردی روستایی که شکایت از فضای غیر اخلاقی دارد که من با هفتاد و سه سال سن اگر خونه برادرم  یا فامیلی برم از طرف مردم مورد بازخواست قرار می گیرم برا چی رفتی؟... چرا این اتفاق افتاده است؟ این وضعیت با وضعیت ساختار ما، با نا امنی  با فساد بی ارتباط نیست.
فضای اجتماعی مرده است
این مدرس دانشگاه گفت:   بسیاری از مردم به حاشیه اجتماع رانده شده اند متاثر از فقر، متأثر از تحول ارزش ها خیلی از مردم فقیر به صراحت اظهار می‌کنند که حتی برادر و خواهرشان به خاطر فقر مالی شان از برقراری ارتباط و دعوت آنها به مهمانی عمومی ابا دارند مگر می شود این وضعیت بر خودکشی تاثیر نداشته باشد؟ تحت تاثیر این فضای بی اعتمادی و غیر اخلاقی روابط اجتماعی وسرمایه اجتماعی  دچار فرسایش شده است بسیاری از افراد مورد مصاحبه اظهار نموده اند که  سالی یک دو بار به خونه برادر ، خواهرشان نمی‌روند و  اقوام و خویشاوندان درجه دو و سه که به تبع وضعیت اسفناک تری دارد ، این" فضای اجتماعی مرده" است و از دل این فضا برادری، حمایت، دوستی و همنوعی بر نمی خیزد فضایی  مرده یعنی فضایی که همبستگی اجتماعی، حمایت اجتماعی و اعتماد اجتماعی در آن نباشد چگونه می توان در این شرایط انتظار آسیب های متنوع اجتماعی نداشت.
آسیب پذیری مردم افزایش پیدا کرده است
ایار گفت: وقتی جامعه دچار این تحول می شود میزان آسیب پذیری مردم افزایش می یابد در برابر همه آسیب های اجتماعی نه فقط خودکشی که الان موضوع مورد بحث ماست. از دل این فضا زیست های مخاطر، زیست های آسیب پذیر، زیست های حاشیه ای، زیست بی دفاع شکل می گیرند. در فضایی که همبستگی و حمایت اجتماعی و اعتماد  نباشد به راحتی خیلی از خانواده ها چتر حمایتی خود را از دست  می دهند تحمل هزینه های پزشکی خرد و متوسط ، هزینه های تحصیلی و.. سخت می شود .در فضای مرده اجتماعی طلاق به راحتی رخ می دهد  طلاق در شرایط فعلی جامعه ما برای زنان تلخی بی پایان و خودکشی پایان تلخ است.
ناامنی‌های اجتماعی  اشباع شده است

وی ادامه داد: در فضای مرده برای حل و فصل مشکلات خانواده و افراد ساختار های سنتی نیستند و حتی اگر هم باشند قادر به حمایت نیستند یاتمایلی به حمایت ندارند. تحت همه این شرایط نوعی ناامیدی و هراس از آینده شکل گرفته است، این نا امیدی باید در قالب مکانیسم های واقع نگرانه درمان شود. بخشی از امید و نا امیدی مردم از تجربه واقعی آنها در زندگی روزمره نشأات می گیرد مادامی که فساد اداری هست، اختلاس هست، فقر هست و بیکاری هست... امیدوار نمودن مردم سخت است.
ایار تصریح کرد: خلاصه کلام و یافته های پژوهشی بنده این است که خودکشی در شرایط فعلی فرار از فضای نا امنی است که افراد خودکش احساس می کنند محیط پیرامون آنها را احاطه کرده  و جایی برای فرار و مأمن گرفتن نگذاشته است جامعه سرشار از  نا امنی های اشباع شده است،منظور من نا امنی اجتماعی است.
تقلیل عوامل خودکشی به ویژگی فردی پاک کردن صورت مسأله است

 وی با ارائه چند تصویر از یک  حادثه آتش سوزی واقعی در تهران ، گفت: وقتی آتش سوزی در می گیرد فرد می تواند با جابجایی در اتاق ها و بین طبقات به دنبال یافتن مأمنی امن باشد، فرد می تواند حدی از گرما، خفگی و  حتی سوختگی را تحمل کند به شرط آن که به فروکش شدن شعله ها  یا رسیدن پله های نجات آتش نشانان اعتماد کند در غیر این صورت چنانچه آتش گسترده و غیر قابل تحمل باشد و اعتمادی نباشد مثل تجربه  افراد  نجات یافته آتش سوزی خیابان جمهوری تهران احتمال پرت کردن خود از بالای ساختمان برای فرار از آتش گرفتن بسیار زیاد است . آقای جعفری یکی از نجات یافتگان  حادثه آتش سوزی خیابان جمهوری  در مصاحبه با شرق گفته بود:" اگر یک دو دقیقه دیگر نردبان نمی رسید خودم را پرت می کردم، نمی خواستم بسوزم و افراد دیگر هم برای این که نسوزند خودشان را پرتاب کردن ". ببینید شرایط اجتماعی را باید جدی گرفت، تقلیل خودکشی افراد به ویژگی فردی مثل بیماری روانی، افسردگی، مهارت  و.. پاک کردن صورت مسأله است.
تنها با اتخاذ سیاست‌های ساختاری مناسب می‌توان از خودکشی جلوگیری کرد
ایار تصریح کرد: جایی که نسخه‌ها و راهکارهای اجتماعی جایگزین نسخه‌ها و راهکار های فردی شوند، آموزش مهارت ها می تواند اثر گذار باشد شوهران همسر آزار و یا بالعکس یا  والدین کودک آزار مگر نمی دانند تنبیه کودک آثار روانی بدی دارد ، وقتی که توان خرید فرد به خاطر فقر اقتصادی پایین است آموزش خریدن شاخه ی گل برای همسر در سالگرد ازدواج چه فایده ای دارد؟اگر صرف آموزش و نسخه های فردی در حوزه آسیب های اجتماعی اثربخش بود این همه سال با این همه کارگاه که ادرات و سازمان های مختلف در خصوص آسیب های اجتماعی برگزار می کنند اتفاق خوشایندی می افتد و باید شاهد کاهش آسیب های اجتماعی می بودیم، باید واقع نگر باشیم مشکل جایی دیگر است باید  شرایط زیستن را برای مردم امن کنیم، امنیت شغلی، جانی، هویتی، اخلاقی، فکری و.. . در شرایط فعلی بدون چاره ای برای فقر، بیکاری و فساد ادرای... هرگونه راه حلی غیر واقع بینانه است. امیدوارم به فکر چاره باشیم، امیدوارم قبل از آن که تحمل افراد سر برسد پله‌های نجات از آتش امید برسند  و این تنها با اتخاذ سیاست های ساختاری مناسب مقدور و ممکن است.
ميزان خودكشي در سنين 15 تا 24 سال در طول سه دهه¬ی گذشته سه برابر شده است

«امیدعلی باپیری» پژوهشگر تربیتی نیز در این نشست اظهار کرد: ميزان خودكشي در سنين 15 تا 24 سال در طول سه دهه¬ی گذشته سه برابر شده است و به عنوان دوّمين عامل مرگ¬ومير در گروه سني فوق شناخته شده است و تقريباً 4 تا 8 درصد دانش‌آموزان دبيرستاني و دانشجويان اقدام به خودكشي داشته‌اند.
وی با بیان اینکه مطالعات جديد همه‌گيرشناسي نشان مي‌دهد كه شيوع اقدام به خودكشي در ميان نوجوانان به طور قابل ملاحظه‌اي رو به افزايش است و ميزان شيوع آن در بين دانش‌آموزان دبيرستاني بين 5/3 تا 11 درصد است، تصریح کرد: در اغلب تحقيقات مربوط به اقدام به خودكشي اشاره مي‌شود كه سنين 15 تا 24 سال دوره¬ی پرخطر اقدام به خودكشي به حساب می آید.
باپیری تصریح کرد: در استان ایلام میزان اقدام به خودکشی در این گروه سنی8/25 و میزان خودکشی منجر به مرگ 5/19 در صدهزار نفر می باشد. نکته مهم و قابل توجه در استان ایلام این است که خودکشی به عنوان یک الگوی رفتاری راه خلاصی از مشکلات ، مصائب و دشواری های زندگی اجتماعی و کمبود ها و تنگناها است.
این پژوهشگر تربیتی تصریح کرد: مطالعات مروری مربوط به خودکشی در کشور  نشان می دهد که متغیرهایی مانند دوره نوجوانی، زن بودن، سابقه بیماری روانی، مصرف موادالکلی وبیکاری می توانند به صورت مستقل پیش بینی کننده اقدام به خودکشی باشند.
وی سوابق مربوط به گذشته فرد مانند؛ سابقه خود جرحی- سابقه اقدام ، خودکشی یا بیماری های روانی در خانواده- سوء رفتارجسمی،جنسی،عاطفی  و هیجانی ، آسیب پذیری فردی: مانند؛ عزت نفس پایین، تکانشگری، پرخاشگری، بیقراری، مهارت های مقابله ای ضعیف، تفکر خود جرحی،انعطاف پذیری شناختی ضعیف، آستانه تحمل پایین، نشانه های گرایش به خودکشی: مانند، داشتن افکار، قصد ونیت و برنامه خودکشی- احساس ناامیدی-نشانه های اضطراب، احساس عدم لذت،سوء مصرف مواد و  وضعیت روانی – اجتماعی: مانند؛ استرس‌های حاد و مزمن در زندگی- تغییرات در شرایط اجتماعی- کیفیت حمایت اجتماعی پایین- باورهای دینی و مذهبی ضعیف را در خودکشی این گروه سنی موثر دانست.
نااميدي يكي ازمهم‌ترین ويژگي‌هاي روان‌شناختي نوجوانان اقدام‌كننده به خودكشي است
باپیری گفت: نا اميدي يكي ازمهم ترین ويژگي‌هاي روان‌شناختي نوجوانان اقدام‌كننده به خودكشي است، بدين معنا كه فرد احتمال وقوع تغييرات مثبت و حل مشكلات در آينده را خيلي ضعيف يا غيرممكن تصوّر مي‌كند. بنابراين، اقدام به خودكشي در واقع، واكنش به اين مشكلات است.
فقدان برنامه مشخص برای مداخله در پیشگیری از خودکشی

دکتر «فتح‌الله محمدیان» ، معاون پژوهشی مرکز تحقیقات آسیب‌های روانی و اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، نیز بحث خود را با سه سوال شروع و اظهار کرد: چرا خودکشی اتفاق می‌افتد؟چرا جوانان و نوجوانان بیشتر خودکشی می‌کنند؟ و آیا خودکشی قابل پیشگیری است؟
وی در پاسخ به سوال اول گفت: خودکشی یک معمای پیچیده‌ی رفتاری است که با حب ذات و ماهیت لذت‌جویی انسان در تضاد است، بنابراین در علت‌یابی خودکشی نباید عجولانه قضاوت کرد چون عوامل مختلف دست به دست هم می‌دهند تا یک فرد این عمل را انجام دهد. اما من بر اساس تجارب پژوهشی و درمانی خود می‌گویم در کنار مسائل اقتصادی و افسردگی باید به عوامل دیگری همچون الگوگیری ، تکانش‌گری و بن‌بست ذهنی در این گونه افراد اشاره کرد.
معاون پژوهشی مرکز تحقیقات آسیب‌های روانی و اجتماعی دانشگاه علوم پزشکی ایلام در پاسخ به سوال دوم اظهار کرد: نوجوانی به معنای رستن و شکوفایی است و به طور طبیعی یک نوجوان برای آینده خود نقشه می‌ریزد و تمام انرژی خود را برای رسیدن به این اهداف صرف می‌کند. ولی یک نوجوان یا جوان وقتی به ناامیدی می‌رسد آینده‌ی خود را کوتاه می‌بیند و دچار ناکامی‌های متعدد می‌شود ممکن است به این عمل فکر کند.
محمدیان گفت: سن نوجوانی در تمام دنیا سن پرمخاطره‌ای است و نمی‌توان گفت که خودکشی فقط در استان ایلام شیوع دارد، به عنوان مثال نرخ خودکشی در کشوری مانند روسیه، سه برابر استان ایلام است.
وی در پایان و در پاسخ به سوال سوم مسئولان و نمایندگان مجلس را مورد خطاب قرار داد که چرا با گذشت حدود 30 سال از این مساله هنوز نتوانسته‌ایم نقش موثری در کاهش آن داشته باشیم که عمده دلیل آن را نبود برنامه مشخص برای مداخله، کمبود پژوهش‌های بنیادی، عدم توجه کافی به نیروهای تحصیل‌کرده استان و نبود برنامه بومی محور عنوان کرد و از تدوین یک برنامه برای مداخله‌ی علمی در این موضوع خبر داد.







انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: