• سه شنبه ۲۸ فروردین ماه، ۱۳۹۷ - ۰۸:۲۵
  • دسته بندی : سیاسی
  • کد خبر : 971-2192-5
  • خبرنگار : 920916
  • منبع خبر : گزارش

آمریکا و نقض مکرر منشور 1945

  ایسنا، منطقه ایلام -یادداشت

جهانشاه شکری - دکتری حقوق کیفری و عضو انجمن مطالعات سازمان ملل

پس از حملات موشکی شبانه آمریکا (در ساعات نخستین بامداد روز شنبه با شلیک بیش از ۱۰۰ موشک و حملات هوایی) در خاک سوریه که با حمایت فرانسه و انگلیس و با هدف قرار دادن اماکن ادعایی مرتبط با سلاح‌های شیمیایی انجام شد، دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده در پیامی تلویزیونی آغاز این حملات را اعلام و آن را واکنشی به حمله شیمیایی هفته گذشته به شهر «دومای» سوریه خواند که منجر به کشته شدن ۶۰ نفر از غیر نظامیان شده بود اعلام داشت . همینطور، نماینده‌ آمریکا حملات موشکی را اقدامی جهت ناتوان سازی برنامه سلاح شیمیایی سوریه توصیف کرد و ابراز داشت که چنانچه سوریه بار دیگر از گاز شیمیایی استفاده نماید، آمریکا چاره‌ای جز اقدام نخواهد داشت، نمایندگان انگلیس و فرانسه نیز ادعاهایی مشابه آنچه آمریکایی‌ها مطرح کردند، بیان داشتند. مواضع جدید آمریکا در پی روی کار آمدن ترامپ، با تکیه بر قدرت، تضعیف نهادهای سازمان ملل و ترسیم منافع و مصالح خود با حمایت از بعضی از کشورها و تهاجم به کشورهای دیگر و خصوصاً پشت کردن به قوائد حقوق بین‌الملل (از جمله تهدید برجام و ...) همراه شده است. سوالی که به ذهن می‌آید این است که آمریکا حملات خود را به سوریه مبتنی بر چه قوائد بین‌المللی می‌داند؟ پاسخ به این سوال را صرف نظر از تحلیل‌های سیاسی، از جنبه‌ حقوقی، معیار قوائد بین‌الملل خواهد بود. بر اساس مواد منشور ملل متحد دو استثناء بر اصل منع کاربرد زور پیش‌بینی شده است؛ که یکی تجویز شورای امنیّت بر اساس فصل هفتم منشور بوده و دیگری در مقام دفاع مشروع ( Self defence  ) در برابر حملات مسلحانه می‌باشد (ماده 51 منشور) . که بنظر می‌رسد توجیهات آمریکایی‌ها بیشتر حول محور تهديد عليه صلح – نقض صلح  می‌باشد که بدلیل اوضاع و احوال موجود با هیچ یک از مواد منشور مطابقت ندارد .

بر اساس فصل هفتم منشور ملل متحد، شورای امنیت تنها مرجع مسؤل استقرار صلح و همچنین تنبیه دولت خاطی و ناقض صلح و امنیت بین‌المللی می‌باشد ( فصل هفتم، مواد 39 تا 50 منشور می باشد) که با عباراتی همچون هرگاه شورای امنیت ... بر این مسول بودن و حق تصریح شده است. اقدامات شورای امنیت بر اساس اختیارات واگذار شده در ماده ۲۴ و ۲۵ و فصل هفتم منشور ملل متحد در راستای حفظ و اعاده صلح و امنیت بین‌الملی را دارا می‌باشد . تفاسیر آمریکایی‌ها از اصول منشور بر اساس منافع و مصالح خود، موجب شده است که بزرگترین دستاورد بشر در زمینه‌ تحقق صلح و امنیّت که در نتیجه‌ تجربه‌ دو جنگ جهانی شکل گرفته است خدشه‌دار گردد و بار دیگر زیاده خواهی‌های قدرت‌های بزرگ در روابط بین‌الملل خودنمایی نمایند. بدیهی است که ممنوعیّت استفاده از زور مندرج در بند 4 از ماده ی 2 منشور، ماهیتی جامع و جهان شمول دارد و همانطور که در مواد 53 و 64 کنوانسیون 1969 وین راجع به حقوق معاهدات بیان شده است ممنوعیت کاربرد زور علیه دولت‌ها از قائد امره محسوب می‌شود .  

نگاهی به تصمیمات شورای امنیت و اصل تفسیر مضیق دفاع مشروع (ماده ی 51 منشور) نشانگر آنست که حملات آمریکا هیچ گونه توجیه حقوقی نداشته و اصل عدم توسل به زور که سنگ بنای اصل منشور ملل متحد می‌باشد نقض شده است. در ماده 51 منشور از  تفسیر مواد منشور می‌توان به این نتیجه رسید که اساساً هیچ دولتی نمی‌تواند به صرف داشتن سلاح‌های کشتار جمعی یا ترس از گسترش آنها در یک جنگ فرضی حتی در اختیار تروریست‌ها قرار گیرد مبادرت به حمله به کشوری نماید. لذا طراحی یک حمله یا هجوم فرضی بر  اساس ذهنیات یک دولت نمی‌تواند به مقوله‌ی دفاع پیشگیرانه و توسل به زور مشروعیت ببخشد. آمریکا بر اساس دفاع پیشگیرانه حمله به سوریه را توجیه و درباره‌ی دولت‌‎های دارنده‌ی سلاح‌های کشتار جمعی ابراز نگرانی می‌نماید. اما صرف داشتن این گونه سلاح‌ها بدون هرگونه اقدام به مفهوم حمله مسلحانه نمی‌باشد. موضوعی که در رای دادگستری بین‌المللی در قضیه نیکاراگوئه مورد استناد واقع شده است. لذا جای تردید می‌باشد که بتوان ماده‌ی 51 منشور را به مواردی فراتر از حمله مسلحانه تسری داد. ضمن اینکه شورای امنیت دفاع پیشگیرانه را نیز مردود دانسته است.

در یک نتیجه گیری کلی می‌توان گفت موضوع حمله آمریکا و متحدانش به سوریه قطعاً نقض قوائد حقوق بین‌الملل و از مصادیق تجاوز ارضی می‌باشد.


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: