• چهارشنبه ۲۵ بهمن ماه، ۱۳۹۶ - ۰۹:۳۲
  • دسته بندی : اجتماعی
  • کد خبر : 9611-7090-5
  • خبرنگار : 911201
  • منبع خبر : گزارش

"شبکه‌زدگی" بیماری قرن

ایسنا، منظقه ایلام - یادداشت

خلیل کمربیگی - پژوهشگر مسائل اجتماعی

هنوز چهار دهه از مطالعه­ ی رمان های علمی - تخیلی که در آن از فضای مجازی نوشته می شد، نگذشته است که چنان تغییراتی در جهان رخ داده که حتی نویسندگان آن آثار، اگر اکنون زنده بودند، باور چنین واقعیت گسترده ای به نام "فضای مجازی" برایشان دشوار بود. فضای مجازی چنان واقعیتی را برای بشر امروزین رقم زده، که شاید نامیدن مجاز بر این واقعیت، کمی دشوار باشد.

اگر در جوامع توسعه یافته، فضای مجازی مکمل فضای واقعی است، در این سوی جهان، فضای مجازی بر تمامی ساختارها و فضاهای عمومی غلبه کرده و جای آن واقعیت‌ها را گرفته است. با گسترش شبکه­های اجتماعی مجازی در جوامع توسعه نیافته، واقعیت کم رن‌ تر از پیش به حیات خود ادامه می‌دهد و قافیه را به این مجاز باخته است. با تحلیل همین فضای مجازی در جوامع توسعه نیافته، می‌توان به بسیاری از واقعیت‌های این جوامع پی برد. شبکه‌های اجتماعی و فضای مجازی لایه‌های پنهان این جوامع را آشکار نموده و پشت پرده‌ها را عیان ساخته‌اند. آنچه که سال‌ها به نام فرهنگ و تمدن برای خود بافته بودیم، بسیاری از آنها رشته شده و آرمان ها در ضد خود، شکل واقعی گرفته اند. به کمک همین شبکه‌هاست که دروغ های بسیاری از مدعیان راستگویی، عیان می‌شود، ریاکاری‌های عده ای خود را نشان می دهد و بسیاری از لذات سرکوب شده، ارضا می گردند. 

دنیای برآمده از این شبکه ها، مجاز است و واقعی؛ پنهان است و کاملاً آشکار؛ امنیت بخش و ناامن کننده؛ قدرت آفرین و قدرت شکن؛ مستقل کننده است و وابسته، همه جا هست و هیچ جا نیست. فضایی است که جهانی جدید را در دل جهان تسخیر شده ی ما به وجود آورده است، هویت‌های پیشین را از ما گرفته و به ما هویتی جدید بخشیده است. گاهی ما را چنان تسخیر می کند که با او، در عالمی دیگر، سیر کرده و از اطراف خود بی خبر می شویم.

شبک‌ های اجتماعی مجازی، چون اغلب ابزارها بشری، حاوی تهدیدها و فرصت های زیادی هستند. سرعت انتقال اطلاعات در آنها باعث شده که شبکه‌های تلویزیونی جامعه ی ما، که سالیانه میلیاردها تومان صرف توسعه و نگهداری آنها می شود را به دنبال خود بکشانند به گونه ای که هرچه اطلاع رسانی این رسانه ها سرعت می گیرد، شبکه های اجتماعی مجازی در کوتاه ترین زمان ممکن و با اقتصادی ترین روش ها، این کار را انجام می دهند. اگر زمانی منتظر رسیدن اخبار ساعت 21 بودیم و برای ابتکار بخش خبری 30: 20 دست می زدیم، به لطف شبکه های اجتماعی مجازی، کمتر فردی را می توان یافت که اخبار دیشب 30: 20 را برای همکاران خود تعریف کند. هفته به هفته انتظار می کشیدیم تا چهره ی امثال "فرامرز رفیع پور" را از سیمای ملی ببینیم و تحلیل هایش را از جامعه ی ایرانی بشنویم؛ اما فضای مجازی این انتظارها را به سرآورده و جدیدترین تحلیل های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را در اختیار ما قرار می دهد. 

هرفردی به آزادترین شکل ممکن، نظرات خود را ابراز کرده و با سرعت منتشر می‌سازد. دیگر تنها کله گنده‌ها و صاحب نفوذان و تأیید صلاحیت شدگان نیستند که دارای رسانه باشند؛ بلکه هر فردی در این جهان حقیقی، می تواند صدا و چهره‌ی خود را به جهانیان عرضه کند و در برنامه های خیرخواهانه ی ایران و جهان مشارکت نمایند. پخش صدا، تصویر و مکتوب همیشه زنده و آنلاین است. سانسور و عقده ی انتشار، رنگ می بازد. عبور از مرزهای جغرافیایی به آسانی صورت می گیرد و آشنایی با فرهنگ های دیگر به ساده ترین شکل، امکان می یابد. این شمشیر دو دم، در کنار نقاط قوت ها، تهدیدهایی را نیز به دنبال دارد.

شبکه های اجتماعی مجازی، ارتباطات، رفتار و زندگی اجتماعی انسان را تحت تأثیر خود قرار داده است. در جهان توسعه نیافته، کارکرد تفریحی آن چیره می گردد. آنچه را که بسیاری از نوجوانان، جوانان و حتی بزرگسالان به لحاظ اخلاقی از دیدنشان منع شده بودند، امروز به ساده ترین شکل ممکن در اختیار دارند. حقوق شهروندی بسیاری از افراد پایمال می شود، نوع جدیدی از اعتیاد را می گستراند و بشر را با بحران هویت روبرو می سازد. شاید بتوان گفت مهمترین آسیب فضای مجازی، چیزی است که می توان آن را "شبکه زدگی" نامید.

"شبکه زدگی" بیماری قرن ماست. شبکه های اجتماعی همانند الکترون ها، با چشم غیرمسلح دیده نمی شوند  اما تأثیرگذاری آن ها، اکنون به جایی رسیده است که هیچ کس نمی تواند وجود آنها را انکار کند. "انسان شبکه زده"، جن زده و مسخ شده ای است که، شبکه ها، انرژی و جوهر او را تخلیه نموده و روابط اجتماعی او را با پیرامون سرد می کنند. "شبکه زدگان" همان جن زدگان عصر جدیدند که از اختلالات روانی و رفتاری رنج برده و روح و جسم آنها به شدت آسیب دیده است.

اگر هنجارشکنان، فضاهای خلوت را برای هنجارشکنی برمی گزینند، برخی از "شبکه زدگان"، فضای سایبر را جولانگاه هنجارشکنی های خود نموده و از مسیر و نقطه ای گمنام، به دنبال نام و نشانی برای خویش می گردند. بسیاری از بدخلقی ها، کم­حوصلگی ­ها، عصبانیت ها، لجبازی ها و پرخاشگری ها در نتیجه­ی قرار گرفتن بیش از حد آنها در معرض شبکه های اجتماعی مجازی است. شبکه زدگان علاوه بر اخلال در شخصیت و بحران در هویت، به آسیب‌های مفصلی و ضعف در بینایی نیز دچار می شوند.

فضاهای مجازی واقعیتی انکارناپذیر بوده و با خود جنبه­های مثبت و منفی را به همراه دارد. افراد در جامعه ایرانی و استان های توسعه نیافته ای چون ایلام، به شدت نیازمند مراقبت از خود و خانواده های خویشند. نوجوانان و جوانان مشتریان اصلی شبکه های اجتماعی مجازی هستند. بیماری "شبکه زدگی" نسل نو را بیشترین از سایر نسل ها تهدید می کند و بر همین اساس، بیش از سایرین به مراقبت نیازمندند. این مراقبت، به کلانتری و پاسگاه نیاز نداشته و سلاح مقابله با تهدیدهای ناشی از آن، همان اصطلاحی است که نیم قرن پیش توسط "مارشال مک لوهان" به کار رفت؛ داشتن "سواد رسانه ای"، مهمترین راه کاهش آسیب های ناشی از فضای مجازی است. شناخت رسانه ها و تحلیل پیام های آن ها، نیاز عصر کنونی است. اگر نتوانیم خود را به این ابزار مسلط کنیم، مهم ترین د ستاورد شبکه های اجتماعی مجازی برای ما، آسیب های ناشی از آن خواهد بود.  


انتهای پیام

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: