• چهارشنبه ۶ دی ماه، ۱۳۹۶ - ۰۸:۲۸
  • دسته بندی : اقتصادی
  • کد خبر : 9610-1091-5
  • خبرنگار : 911201
  • منبع خبر : گزارش

علل عدم توسعه اقتصادی استان ایلام و راهکارهایی برای رفع آن (بخش چهارم)

ایسنا، منطقه ایلام - یادداشت

احسان طاهری - دکترای اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس و مدیرعامل شرکت مشاوره سرمایه­ گذاری "نوید اقتصاد پویای هومت"

کل بودجه سال 96 استان در حدود 700 میلیارد تومان بوده است. حال جهت بررسی اینکه آیا این مقدار بودجه، سنخیتی با درآمدهای استان دارد یا خیر، به بررسی درآمدهای استان تنها در حوزه نفت و گاز می­پردازیم.

درآمد نفت

بر اساس بررسی ­های انجام شده، حدود 4 درصد از ذخایر نفتی ایران در استان ایلام قرار دارد. به عبارت دقیق ­تر میزان استخراج روزانه نفت در این منطقه 170 هزار بشکه می­باشد. اگر قیمت هر  بشکه نفت صادراتی را 45 دلار در نظر بگیریم و قیمت دلار نیز 4 هزار تومان باشد، هر بشکه نفت ارزشی برابر با 180 هزار تومان خواهد داشت. یعنی ارزش صادراتی نفت استان به صورت روزانه 31.5 میلیارد تومان و به صورت سالانه حدود 11.5 هزار میلیارد تومان است.

درآمد گاز

همچنین 11 درصد ذخائر گاز کشور در استان ایلام قرار دارند. بر اساس برخی تخمین­ها به نظر می ­رسد که روزانه حدود 10 میلیون متر مکعب گاز در استان استخراج می ­شود. اگر قیمت هر هزار متر مکعب گاز صادراتی دستکم 480 دلار باشد و قیمت دلار را نیز 4 هزار تومان لحاظ کنیم، ارزش صادراتی استخراج گاز روزانه در استان رقمی بیش از 19 میلیارد تومان و ارزش سالانه آن حدود 7 هزار میلیارد تومان می ­باشد.  

پس می­توان بیان کرد که درآمد سالانه نفت و گاز استان رقمی نزدیک به 18.5 هزار میلیارد تومان می­باشد؛ حال آنکه بودجه سال 1396 استان در خوشبینانه­ترین حالت رقمی نزدیک به 700 میلیارد تومان است و از این مقدار، سهم درآمدهای نفت و گاز تنها 90 میلیارد تومان می­باشد؛ یعنی حدود 5 هزارم درآمدهای نفت و گاز.

تجریه و تحلیل بودجه

در ادامه از چند منظر به برسی بودجه­ استانی می­پردازیم.

نکته اول اینکه بودجه استانی تنها بخشی از بودجه عمومی دولت (حدود 10 درصد در سال 1396) می‌باشد؛ یعنی نباید تصور کرد که اگر بودجه یک استان بالاتر از بقیه بود، لزوما سهم بیشتری از سایر استانها دریافت خواهد کرد؛ در واقع استانها به طرق مختلفی غیر از بودجه استانی نیز می ­توانند از بودجه عمومی دولت برخوردار شوند که به قدرت چانه زنی آنها بستگی دارد.

نکته دیگر اینکه درآمدهای استانها که در بودجه محاسبه می­شود شامل تمامی مالیات‌های مستقیم و مالیات بر کالا و خدمات در استان‌ها، درآمد حاصل از مالکیت دولت (مانند حق دولت در معادن، سود سهام شرکت‌های دولتی و ... )، درآمد حاصل از خدمات در استان‌ها و درآمد حاصل از جرایم و خسارات است که در استان‌ها وصول می‌شود و به خزانه معین استان واریز می‌شود؛ یعنی درآمدهایی از قبیل نفت و گاز استانها در آن لحاظ نمی­شود. با توجه به این مساله، استان ایلام که به طور نسبی دارای بخش خصوصی ضعیفی در مقایسه با سایر استانها می ­باشد، توان مالیاتی کمتری نیز دارد و لذا نمی­تواند سهم بالایی را در زمینه درآمدهای استانی ایفا کند.

این امر سبب شده تا ضریب بازگشت یا نسبت اعتبارات استان (هزار میلیارد تومان) به درآمدهای آن ( حدود 200 میلیارد تومان) در کشور بالاترین میزان باشد؛ به عبارت ساده تر یعنی استان ایلام بسیار بیشتر از آن چیزی که درآمد ایجاد می­ کند، از بودجه دولت دریافتی دارد؛ اما همانطور که در قسمت قبل ملاحظه شد، تنها درآمدهای نفت و گاز استان، حدود 20 برابر اعتبارات پیش­بینی شده (نه تحقق یافته) موجود است ولی این امر در محسبات لحاظ نمی ­شود.

نکته دیگر اینکه هر چند به لحاظ سرانه بالاترین بودجه استانی به استان ایلام اختصاص داده شده، اما به علت صَرف این بودجه برای مصارف جاری و برخی مصارف عمرانیِ از پیش مشخص، نقش این بودجه در جهت پیشبرد توسعه استان اندک خواهد بود و همانطور که قبلا نیز اشاره شد، این نوع توجه به استانهای محرومی مانند ایلام، نخواهد توانست نقش چندانی در بهبود رفاه مردم داشته باشد و لذا طیف وسیعی از مردم که از این بودجه برخوردار نیستند، همچنان با مشکل مواجه خواهند بود. از طرفی همانطور که اشاره شد، غیر از بودجه استانی، اعتبارات، از طرق دیگری نیز به استانها تخصیص داده می ­شود که به نظر می­رسد سهم استان ایلام در این زمینه کمتر از بقیه باشد و همین امر نیز عاملی برای عدم توسعه اقتصادی استان ایلام نسبت به سایر استانها شده است.

در واقع تا زمانی که همانند سایر استانهای توسعه یافته کشور، بخش خصوصی تقویت نشود و حمایت­های ویژه (برای مثال با اختصاص سهم بیشتری از درامدهای نفت و گاز استان) به استان تزریق نگردد، تا از طریق آن اشتغال ایجاد شده و درآمد خانوارها افزایش یابد، نمی‌توان به افزایش رفاه اقتصادی امیدوار بود.

 

 

 

 


انتهای پیام

اخبار مرتبط

ارسال خبر به دوستان

* گیرنده(ها):

آدرس ایمیل ها را با علامت کاما از هم جدا نمایید. (حداکثر 3 آدرس پست الکترونیکی گیرنده را وارد نمایید)
متن ارسال:

ارسال نظر

نام و نام خانوادگی:
آدرس سایت شما:
* آدرس پست الکترونیکی:
* متن:
* کد مقابل را وارد نمایید: